Een ongewenste erfenis

moeder en oma boos

Soms zijn we als ouder belast met de dingen die we zelf hebben meegemaakt in onze jeugd. Bijvoorbeeld omdat onze eigen ouders een probleem of een trauma hadden dat hun manier van opvoeden beïnvloedde. En al had je je voorgenomen het helemaal anders te doen, het gedrag van je ouders waar je als kind zo van baalde, is nu je eigen gedrag geworden. Voor je het weet gaat negatief gedrag, zoals overmatig alcoholgebruik, agressie of seksueel misbruik over van generatie op generatie. Intergenerationele overdracht heet dat in de psychologie.

Het is belangrijk te beseffen dat de intentie van de opvoeder niet perse slecht is. Het is ergens ontstaan vanuit een trauma of angst en heeft zich in de loop van de tijd ontwikkeld tot een aangeleerd gedrag. Dat gedrag blijft ‘woekeren’ uit de onmacht om het anders te doen. Het zal pas veranderen wanneer iemand actief besluit om die spiraal te doorbreken. Daarvoor is het belangrijk dat iemand het gedrag herkend, er de verantwoordelijkheid ervoor neemt en de volgende generatie ervoor wil beschermen.

Herkenning

Je eigen negatieve gedrag herkennen is moeilijk. Je moet als het ware in de spiegel kijken alsof je naar iemand anders kijkt. Je moet kritisch durven zijn zonder bang te zijn dat je dan meteen een ‘slecht mens’ bent. Daarnaast is gedrag waar je aan gewend bent geraakt, normaal geworden.
Toch hebben mensen nog wel een gevoel van ‘Wat is ik nu doe is niet goed’. Maar ook als dat er niet bewust is, kun je je negatieve gedrag ontdekken door jezelf af te vragen op welk moment je liever niet zou willen dat er iemand anders meekijkt. Als je tegen je kinderen staat te schreeuwen en de buurvrouw komt ineens binnen, zou je dat vervelend vinden? Wanneer je even de schuur inloopt om een glaasje te nemen, wil je dat iemand dat van je weet?

Verantwoordelijkheid nemen

Wanneer je het gedrag herkent, kun je het ook veranderen. Maar daarvoor moet je eerst de verantwoordelijkheid nemen. Vaak zijn er 100 redenen te bedenken waarom je doet wat je doet. Je bent moe, je baas maakt het je moeilijk, de kinderen zijn lastig, je ouders deden het ook zo of (dit is de meest venijnige) je bent nu eenmaal zo.
Het zijn allemaal redenen die je kunt gebruiken om niks te veranderen. Aan de andere kant kun je ook de keuze maken om te denken: Ik heb er misschien 100 goede redenen voor maar toch ga ik het veranderen omdat ik zo niet meer wil zijn. Op dat moment neem je verantwoordelijkheid voor je eigen gedrag.

Bescherm de volgende generatie

‘Ik ben nu eenmaal zo en ik ben te oud om het te veranderen’ is een hele makkelijke kapstok om je probleem aan op te hangen en er verder niks meer mee te doen. Maar besef dan dat je daarmee het probleem neerlegt bij de volgende generatie: jouw kinderen. Die mogen dan wanneer zij groot zijn, proberen om het op te lossen. Als ouder wil je het beste voor je kind. Gun ze een ouder die laat zien dat het ook anders kan. Dat je kunt veranderen als je het echt wilt. Dat je uit liefde voor hen bereid bent daarvoor te vechten. En besef dat je met die beslissing niet alleen je eigen kinderen, maar ook je kleinkinderen en je achterkleinkinderen een kans geeft op een gelukkiger jeugd dan de jouwe.

Niet alleen

Dat het moeilijk gaat zijn staat als een paal boven water. Gelukkig zijn er mensen die je kunnen helpen. Deel je zorgen en je voornemen om het anders te gaan doen met je eventuele broers of zussen. De kans is groot dat ze herkennen wat je zegt. Dan kunnen jullie het samen aanpakken en een luisterend oor zijn voor elkaar. Daarnaast kun je advies en hulp vragen van een professional. Neem contact op met je huisarts of met een van onze medewerkers. We helpen je graag.


 

Bij jou in de buurt